Sự kiện: 10/12/2017 ROYAL WINTER TOURNAMENT

Giải vô địch cờ vua nhanh thế giới 2017

Đến hẹn lại lên, trận thư hùng giữa các kỳ thủ đẳng cấp nhất của các quốc gia trên toàn thế giới với thời gian thi đấu cờ nhanh chuẩn mực 15 phút tích lũy 10 giây mỗi nước diễn ra trong 3 ngày 26, 27 và 28/12 tại thành phố Riyadh thuộc vương quốc Ả Rập Saudi. Giải đấu quy tụ 134 kỳ thủ nam và 100 kỳ thủ nữ với yêu cầu chất lượng đạt elo 2600+ cho mỗi vận động viên tại bảng nam ở ít nhất một thể loại thi đấu tiêu chuẩn, nhanh hoặc chớp trên bảng xếp hạng FIDE và mốc 2300+ tại bảng nữ để được quyền tham gia giải. Giải đấu bao gồm 15 ván với 5 ván cho mỗi ngày thi đấu. Các kỳ thủ bằng điểm nhau tại ván cuối của giải sẽ phân định thứ hạng bằng 2 ván đấu tie break theo tiêu chuẩn cờ chớp 3 phút tích lũy 2 giây mỗi nước.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-01.jpg

Hội trường thi đấu giải nhanh chớp thế giới. Nguồn: FIDE

Và câu chuyện hôm nay của chúng ta rất tiếc không phải là về người hùng quen thuộc của cờ vua thế giới Magnus Carlsen. Cũng không phải về sự hùng mạnh của ba quân đoàn cờ vua chủ lực chiếm 80% số ghế các bàn đầu của giải là Nga, Ấn Độ và Trung Quốc. Càng không phải về không khí căng thẳng tới ngộp thở trong cuộc chạy đua rượt đuổi tàn khốc ở những vòng cuối giải. Chúng ta sẽ cùng chứng kiến cách mà chàng GM trẻ vô danh chỉ vừa 22 tuổi Vladimir Fedoseev đại diện cho Nga tạo được tôn nghiêm của mình trước những GM hùng mạnh đứng đầu của các quốc gia khác.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-02.jpg

Vladimir Fedoseev tại giải vô địch cờ nhanh thế giới. Nguồn: Maria Emelianova/Chess.com.

Mặc dù có cấu trúc tương tự như giải mở rộng với nhiều suất đặc cách từ đơn vị chủ nhà nhưng bốc thăm vòng 1 lại không cho thấy có sự nhẹ nhàng cho các hạt giống đầu cũng như các cuộc chạm trán khốc liệt giữa các kỳ thủ có nhiều duyên nợ là chắc chắn xảy ra. Chúng ta hãy tưởng tượng bảng đấu 67 bàn này là một đại dương và bàn 1, 2, 3, 4 và 5 là bờ cát trắng. Khi trượt chân ở bất kỳ ván nào, bạn sẽ bị sa lầy không lối thoát trong đại dương đó. Chỉ có những kỳ thủ có nghị lực phi thường mới có thể leo lại được vào bờ và dũng cảm chiến đấu ở đó đến vòng đấu cuối cùng.

Fedoseev hiểu rõ điều này, anh cầm đen gặp lão tướng Zoltan Almasi của Hungary ở vòng 1. Ván cờ hoàn tất giai đoạn khai cuộc với lợi thế tuyệt đối dành cho Almasi nhưng trong phút giây thoải mái do ưu thế về thế trận bình lặng, Almasi đã quên đi việc đối thủ có thể tạo ra cơn bão lớn bằng cách bỏ qua mục tiêu phòng thủ để tập trung cho việc tấn công vua. Nước 20.Xfd1 làm suy yếu nghiêm trọng cột f và Fedoseev lợi dụng ngay lúc ấy chồng 2 xe và hậu trên cột f để tấn công mãnh liệt vào chốt f2. Sau nhiều lần phòng thủ không chính xác, Almasi thất thủ ở nước 34 khi vua trắng suy yếu hoàn toàn khi hậu và xe đen đã tìm đến chổ vua trắng

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-03.jpg

Bên kia chiến tuyến, trong đại dương các ván cờ căng thẳng tột cùng mà người hâm mộ cờ trên thế giới dõi theo các đại diện của quốc gia họ. Chúng ta nhìn thấy các kết quả bất ngờ, Magnus Carlsen thất bại đáng kinh ngạc lần thứ 2 trước Bu Xiangzhi của Trung Quốc cũng với việc tấn công đơn giản bên cánh vua. Dường như các kỹ năng cần có của vị vua cờ suy giảm đáng kể vì lý do gì đó trong nửa cuối năm 2017. Đại diện của Việt Nam là Lê Quang Liêm cũng ko vượt qua dc Moiseenko của Ukraine khi sai lầm đáng tiếc trong cờ tàn cân bằng dẫn đến chốt thông của Moiseenko có thể tiến lên và phong cấp được. Các trận đấu khác phần thắng nghiêng về nhóm có elo cao hơn.

Ở ván 2, bốc thăm cho thấy Fedoseev gặp Vidit Santosh Gurathj của Ấn Độ. Cả hai đều vừa gia nhập nhóm 2700 và có sức tính cũng như lực cờ tương đồng nhau. Vấn đề duy nhất là ở khâu chuẩn bị khi lực lượng hỗ trợ của tuyển Nga có phần vượt trội so với Ấn Độ. Do đó khi Nga gặp Ấn Độ, rất khó cho Ấn Độ có thể thắng được, dĩ nhiên là trừ 1 người với ngoại hiệu “Hổ Madras” Viswanathan Anand.

Khai cuộc Catalan được Fedoseev sử dụng và Vidit dùng biến chính nhánh dc4 và c5 để đáp lại cuộc Catalan. Quyển d4 repertoire cuốn 1A của tác giả Boris Avurk cũng nói rõ về biến này và với đẳng cấp của cả 2, việc đánh sai là không thể xảy ra. Biến chính được đánh vô cùng chính xác dẫn đến thế trận mở toang và hai tượng của Fedoseev mạnh hơn 2 tượng của Vidit rất nhiều. Thêm vào đó, Fedoseev khéo léo thí luôn quân xe vào 1 tượng của Vidit khiến cho thế trận tuy thua chất nhưng 2 tượng phóng thẳng vào vua đen cực kỳ nguy hiểm. Dồn ép từ đầu đến cuối, Fedoseev lấy lại được chất và rất nhiều chốt thông. Vidit không thể trụ thêm được và đầu hàng khi không thể lập được thế chiếu vĩnh viễn để cầu hòa.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-04.jpg

Cơn tức giận của Magnus Carlsen đổ dồn lên đầu của Vladimir Dorbov khi gần như xé xác toàn bộ thế trận của Dorbov và thậm chí vừa có thể dọa chiếu bí vừa có thể tìm được cách bắt chết hậu. Các cụm trận còn lại không có nhiều biến đổi lắm. Một số gây thất vọng khi không thể tỏa sáng như GM Ivanchuk và GM Mamedyarov,…

Các ván kế tiếp của ngày thi đấu đầu tiên là ván 3 4 5 chứng kiến khá nhiều ván cờ hay, hấp dẫn. Tài năng của GM Baduur Jobava là điểm sáng bên cạnh sức mạnh thi đấu ngoài sức tưởng tượng của Vladimir Fedoseev. Kỹ thuật thi đấu tấn công đẹp không tưởng của Jobava được ví như phần mềm Alpha Zero của công ty Google. Nghệ thuật của Jobava hiện tại vẫn còn là bí ẩn và chưa thể có ai mô phỏng được. Hai ván thắng trước Wang Hao và Luke Mcshane của Jobava ở ván 4 và 5 thật sự là kiệt tác của giải. Ở chuỗi trận này Fedoseev cũng chiến thắng Boris Savchenko của Nga và Tigran Petrosian của Amenia, 2 kỳ thủ được xem là yếu hơn anh. Ván 5 anh xuất sắc hòa Grischuk khi đơn giản được thế cờ và đưa về cờ tàn tượng khác màu. Sau ngày đầu tiên, Fedoseev đứng đầu bảng xếp hạng, theo sau là Anand, Svidler, Carlsen và vô vàn các anh kiệt khác.

Ngày thi đấu thứ 2 từ ván 5 đến ván 10 bắt đầu với sự bốc thăm Fedoseev gặp Baduur Jobava. Fedoseev chọn cách tạo thế trận kín với tính chất phức tạp cao. Sự điều động lực lượng tốt hơn cho phép Fedoseev có cơ hội tấn công trên cột h, còn Jobava phản công tại trung tâm. Tuy nhiên mọi thứ không đơn giản như câu văn trong sách giáo khoa như vậy, Jobava khá khó khăn khi không lường được khả năng của nguồn lực bên trắng khi thấy hậu trắng vẫn còn trên bàn cờ nên anh ta đổi hậu. Điều này khiến cho Jobava có được hai chốt thông nhưng lại thiếu quân hỗ trợ. Sau 1 số nước điều quân không chính xác của Jobava, Fedoseev tìm được đường đưa vua tiến vào sân của quân đen nhằm thiết lập hệ thống chiếu bí của vua và xe chiếu bí vua đối phương ở hàng ngang cuối. Kế hoạch hiệu quả này vượt ngoài tiên đoán của Jobava và anh ta do thời gian cạn kiệt đã đi nước không chính xác 55… Me7 khiến khả năng phòng thủ của xe đen gần như bằng không vì che đường giữ quân tượng đen ở g7 và sau đó không thể phòng thủ được nữa. Jobava đầu hàng. Fedoseev lần đầu tiên tại giải nhận được sự tán thưởng và sự tôn trọng từ các siêu đại kiện tướng khác.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-05.jpg

Thừa thắng xông lên, Fedoseev hạ luôn Yuriy Kuzubov của Ukraine ở ván 7 và hòa cụm 3 siêu đại kiện tướng là Vishy Anand, Wang Hao, Peter Svidler  ở ván 8, 9 và 10. Trong đó nụ cười của Fedoseev toát ra trên môi khi ở ván 9 đương kim vô địch thế giới Magnus Carlsen trong cuộc đua khốc liệt tại top 10 lại bị trượt chân xuống đầm lầy khi thua Anand do phút bất cẩn không thể lơ đãng hơn với nước đi 33.Mc5 và bị đòn chiến thuật 33… Xc5 34.Hc5 He4 dọa tấn công vua mãnh liệt trên đường chéo chính. Và khi thấy rằng cố gắng thêm nữa cũng vô nghĩa, Carlsen đầu hàng.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-06.jpg

Các nhà vô địch của năm ngoái như Vassily Ivanchuk và Sergey Karjackin hoàn toàn thất bại ở ngày thứ 2 của giải khi thậm chí bình luận viên và máy quay còn không thể tìm thấy họ. Sau ván 10, các thành viên đội Nga và Trung Quốc chiếm phần lớn trong top 20 của giải. Vishy Anand và Harikrishna của Ấn Độ cũng tạm thời vững chắc trong nhóm này.

Ở ngày thứ 3 cũng là ngày quan trọng nhất đánh dấu cuộc đua nước rút tới danh hiệu vô địch. Các kỳ thủ có thái độ thi đấu cũng thận trọng hơn và đôi khi là thận trọng thái quá một cách không cần thiết.

Trong một thế trận nắm chắc phần thắc mười mươi ở ván 11 trước Mamedov của Azerbajan, Fedoseev lại bỏ qua đòn chiến thuật đơn giản để đi nước đi thế trận thông thường và Mamedov may mắn tìm được đường chiếu vĩnh viễn để thoát nạn trong gang tấc

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-07.jpg

Trận đấu đã có kết thúc ngay nếu đen đi 46… Hf3. Nhưng sự thận trọng lại khiến Fedoseev đi 46… Hc2. Để rồi Mamedov may mắn thí xe để chiếu hòa.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-08.jpg

Và sự bất cẩn này khiến anh ta lần đầu tiên trong giải rơi vào nghịch cảnh khi Magnus Carlsen từ phía bàn dưới chiến thắng nhẹ nhàng Pantsulaia của Georgia để tiến vào vòng 12 tranh chấp trực tiếp với anh. Ở các bàn dưới, kết quả không biến động mạnh và đa số là các ván hòa khiến bức tranh hiện tại chỉ dừng lại ở sự tranh chấp của Fedoseev, Carlsen, Svidler và Anand.

Sự căng thẳng tột cùng ở bàn 1 trong ván thứ 12 khi Fedoseev cầm trắng đánh với Carlsen cầm đen. Tâm trí của Carlsen dễ dàng nhận ra là dành cho đối thủ mà anh ta xem là vô danh một sự tôn trọng ở mức cao nhất. Là Carlsen đang cố giành lấy vị trí số 1 của giải chứ không còn là bảo vệ ngai vàng như các giải đấu khác. Các bàn 2 3 4 5 như cũng muốn chiêm ngưỡng trận đấu gay cấn này mà hòa trong nháy mắt với số nước đi không quá 20 nước.

Khai cuộc Tây Ban Nha được Fedoseev chọn lựa để sử dụng và Carlsen với khả năng hiểu biết tinh tường về loại cuộc này rất nhanh chóng đánh chính xác biến chính tới tận nước 14 dù Fedoseev đã cố tình thay đổi cấu trúc nước đi của biến chính. Sự cân bằng thế trận tuyệt đối kèm theo đổi quân hàng loạt khiến cho mức độ ván cờ càng lúc càng đơn giản. Trắng chỉ có một điểm yếu duy nhất là chốt chồng cột b tuy nhiên trắng còn hậu mã trong khi đen cấu trúc chốt liên kết nhưng còn hậu tượng. Theo nguyên tắc phối hợp quân thì hậu mã mạnh hơn hậu tượng. Vì thế khả năng hòa, thậm chí thắng có phần nghiêng về Fedoseev. Nhưng ở nước 44 vì quá muốn đơn giản đến tận cùng, Fedoseev đi 44.He3 muốn đổi với He5 của đen. Và sự đổi hậu này làm cho cặp chốt chồng cột b trở nên yếu hơn. Sau rất nhiều nước đi cân bằng qua lại Carlsen cũng tìm được cách để chuyển được vua qua bắt cặp chốt cột b ở nước thứ 65. Sai lầm vì quá tin vào sự vững vàng của thế trận khiến Fedoseev lơ là việc phòng thủ cặp chốt chồng b và Carlsen với kỹ năng cờ tàn xuất chúng của anh đã không chừa một nước nào sai lầm để đẩy được chốt a xuống phong cấp. Hình cờ ở nước 76… a2 là đỉnh điểm của ván đấu yêu cầu kỹ thuật cờ tàn chính xác tuyệt đối để thắng trận và Carlsen đảo tượng tuyệt đẹp qua Te8 và Ta4 để dặp tắt hy vọng lập thế hòa do hết nước đi của Fedoseev. Trận thua suýt sao của Fedoseev khiến anh rớt xuống vị trí thứ 2 sau Carlsen và buộc phải sinh tồn trong 3 vòng cuối để chờ đợi phép màu xuất hiện.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-09.jpg

Vladimir Fedoseev đấu với Magnus Carlsen tại vòng 12. Nguồn: riyadh2017.fide.com/photo-gallery/

Dự tính này không dễ dàng lắm khi Fedoseev bị vết thương tâm lý và đã có những bất cẩn trong nước 36 ở ván 13 khiến GM Yu Yangyi của Trung Quốc chớp thời cơ phế 1 quân tạo chốt thông và có ưu thế thắng rất lớn nhưng Yu Yangyi lại không nắm bắt được hết các biến thắng nên đổi xe dẫn tới thế trận quay về cân bằng theo dạng hậu tượng chống hậu và 2 chốt thông. Hiển nhiên là hậu tượng có nhiều cơ hội phản công hơn do tính cơ động cao và kiểm soát nhiều ô hơn. Rất tiếc khi có lại được ưu thế thì Fedoseev cũng không tận dụng được và bị chiếu vĩnh viễn. Dẫn đến kết quả hòa đáng tiếc. 4 bàn đầu trong ván 13 này đều hòa. Một số sự trỗi dậy đáng ghi nhận của Alexander Grischuk và Artemiev của Nga, đồng thời Bu Xiangzhi cũng bứt phá về lại nhóm đầu sau thời gian lặn ngụp tại nhóm dưới. Carlsen bị Wang Hao cầm chân khi các chốt chạm mặt nhau và tượng không thể di chuyển qua sân đối phương được nữa.

Ở vòng 14, vòng đấu trước cơn bão lớn. Chúng ta nhìn thấy Lê Quang Liêm của Việt Nam đã xuất sắc nhảy lên bàn 5 khi thắng Martyn Kravtsiv của Ukraine ở ván 12 sau thời gian dài vắng bóng trong top các bàn đầu. Một ván cờ khá đặc sắc khi Liêm phế xe tấn công vua và đạt kết quả khả quan khi lấy lại được xe kèm theo 1 chốt để thắng ở cờ tàn. Đây có thể nói là vòng đấu của hòa bình khi chỉ duy nhất Anand thắng Grischuk còn lại 7 bàn đầu khác đều hòa. Biển người thi đấu còn lại tuy đông nhưng kết quả hoàn toàn không ảnh hưởng phần trên. Và theo đó chúng ta chạm bảng kết quả tạm thời với việc Anand và Carlsen bằng điểm nhau với 10 điểm nhưng ở ván 9 khi đối đầu trực tiếp Anand đã thắng Carlsen, do đó Anand đứng ở vị trí số 1 của giải sau ván 14.

Khoảng cách rất bé ở mức ½ điểm khiến ván thứ 15 cũng là ván cuối cùng vô cùng sôi động. Để khích tướng làm mất tập trung Carlsen, Anand đề nghị Bu Xiangzhi hòa ngay sau khi ra quân xong ở nước thứ 11. Carlsen rối loạn và quên mất có thể đánh tie break nếu kết quả bằng điểm nên lại chỉ nghĩ tới việc thắng Grischuk mà quên đi việc xây dựng cấu trúc thế trận của mình. Hàng loạt nước đi sai lầm được thực hiện và Grischuk đã có được ưu thế thắng khi bắt chết xe trắng của Carlsen bằng mã ở nước thứ 19. Sự mất tập trung dẫn tới thất thế nghiêm trọng và làm thế nào đi nữa cũng ko thể gỡ lại lúc sau được. Carlsen đầu hàng và chính thức trắng tay ở giải. Đổi lại Fedoseev may mắn gặp kình địch cũng là người quen ở tuyển Nga của anh là Vladislav Atermiev, và điều đó bảo đảm cho Fedoseev 1 chiến thắng khi anh không mắc sai lầm do quá quen với khả năng tạo thế trận hỗn loạn của Artemiev. Cùng thời điểm đó Ian Nepomniachtchi cũng vừa đủ thắng Wang Hao để nhảy vào nhóm 10.5 điểm với Anand và Fedoseev. Svider bất cẩn thất thủ trước người đồng hương của anh là Boris Savchenko khiến anh cũng như Carlsen trắng tay sau ván 15.

Xét theo hệ số thì Ian Nepomniachtchi có hệ số thấp nhất nên đứng hạng 3. Vishy Anand và Vladimir Fedoseev tiến vào cụm 2 ván cờ chớp tie break cuối cùng quyết định thứ hạng nhất nhì.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-10.jpg

Viswanathand Anand tại giải nhanh chớp thế giới 2017. Nguồn: riyadh2017.fide.com/photo-gallery/

Cuộc hành trình đã tốn quá nhiều sức lực, Fedoseev không thể thay đổi kịp dòng suy nghĩ của anh sang trạng thái cờ chớp ngay được. Nên cả 2 ván anh đều thất bại trước Anand. Cuộc hành trình kết thúc với vị trí đứng đầu dành cho Viswanathand Anand và hạng nhì cho Vladimir Fedoseev. Chúc mừng Fedoseev, anh ta đã chứng mình với thế giới rằng anh ta xứng đáng trở thành siêu đại kiện tướng được người người kính mến. Và sự nghiệp của Vishy Anand vẫn luôn sáng chói cùng ông và cả quốc gia Ấn Độ.

giai-vo-dich-co-vua-nhanh-the-gioi-2017-11.jpg

DANH NGÔN CỜ VUA

Wilhelm Steinitz