Lối chơi của các danh thủ cờ vua


Thế kỷ điện toán đánh dấu sự thay đổi sâu sắc trong cuộc sống cũng như trong các ngành khoa học chính xác. Thập kỷ 80 công ty Chessbase sáng tạo ra phần mềm cờ vua huyền thoại chessbase định hình cho sự xâm nhập của khoa học máy tính vào trò chơi trí tuệ của con người. Con người với các cung bậc cảm xúc tiêu cực vì sợ thua do thiếu hiểu biết đã chấp nhận lối đánh mà các engine tạo ra, tên gọi của lối đánh đó là Universal với phòng thủ là ý chí chủ đạo. Kỳ thủ bỏ qua sự huyền diệu của những kiểu đánh khác mà các nhà vô địch thế giới đi trước đã thực hiện.

loi-choi-danh-thu-co-vua-01.jpg

Hình: Hai kỳ thủ hồi hộp lo lắng cố nhớ lại sự chuẩn bị với máy tính trước ván đấu. Photo: Chess.com/Mike Klein.

Vậy đã có những gì trước khi chúng ta đồng bộ hóa suy nghĩ cùng engine cờ vua của máy tính. Với kiến thức của mình, tôi có thể liệt kê được một vài style đã tồn tại ở thời kỳ cờ vua lãng mạn (Romantic chess era) như sau.

José Raúl Capablanca (1888 – 1942), nhà vô địch thế giới lần thứ 3, người mang đến cảm hứng cho Anatoly Karpov và Magnus Carlsen noi theo với phong cách thế trận đơn giản và cờ tàn đỉnh cao không ai sánh bằng. Khi thế trận ở trạng thái cân bằng với ít quân trên bàn cờ và có xu hướng chuyển về cờ tàn không có quân hậu, khả năng chiến thắng của Capablanca luôn cao hơn đối phương 1 bậc.

Alexander Alekhine (1892 – 1946), nhà vô địch cờ vua thế giới lần thứ 4 với phong cách tấn công tổng lực đẹp mắt, phối hợp thế trận và đòn chiến thuật lão luyện mở đầu cho thời kỳ cờ vua lung linh, uyển chuyển. Các ván cờ của ông trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các thế hệ nối tiếp sau đó đặc biệt là ở liên bang Xô Viết. Sinh khí của các ván cờ sau này cũng được đẩy mạnh do tính chất đôi công giữa hai bên gia tăng, nhưng cũng có khuyết điểm là khả năng phòng thủ khá yếu.

Mikhail Botvinik (1911 – 1995), nhà khoa học điện tử máy tính đầu tiên trở thành vô địch thế giới năm 1948. Học thuật ở khoa công nghệ thông tin và khoa kỹ sư điện – điện tử giúp Botvinik đề ra một chuẩn mực khoa học cho việc tập luyện củng như mang đến cho thế giới lối đánh chiến lược nổi tiếng được phổ biến rộng khắp thế giới ngày nay.

Mikhail Tal - ảo thuật gia xứ Riga (1936 – 1992) – là người được kỳ thủ ở bất kỳ thời kỳ nào tôn thờ như một vị “thần chiến thuật” trong cờ vua. Giải đấu tên gọi Tal Memorial quy tụ top 10 thế giới ở mọi thời đại tổ chức hàng năm để tôn vinh đóng góp của ông cho cờ vua thế giới. Lối chơi tấn công ảo diệu của Tal luôn là một bí ẩn mà không máy móc nào có thể mô phỏng được. Richard Rapport của Hungary và Wei Yi của Trung Quốc là các kỳ thủ đang trên đà bắt kịp được lối đánh này.

Tigran Petrosian (1929 – 1984), thiên tài trong lối đánh phòng thủ, phong cách phòng ngự chặt phản công nhanh đầy hiệu quả giúp lối đánh này trở thành phong cách nền tảng trong cờ vua hiện đại được máy tính ưu tiên là nước tối ưu. Các thế hệ kỳ thủ ở Armenia đặc biệt là hạng nhì thế giới Levon Aronian vẫn giữ được phong cách thi đấu lãng mạn này ở các giải đấu mạnh nhất thế giới.

Bobby Fischer (1943 – 2008), đứa con của Caissa, vị thần của cờ vua ban phát ánh sáng trí tuệ tỏa ánh hào quang chói chang cho nhân loại. Ông mang đến cho cờ vua lối đánh thế trận, chú trọng vào tính chất của các quân và cũng được xem là người thổi linh hồn cho bộ não máy tính vô tri. Các phần mềm hiện tại dựa 90% vào các thông số thế trận cung cấp bởi vị trí hiện tại của các quân cờ dựa theo lối đánh này.

Phần mềm cờ vua có vẻ tốt cho các kỳ thủ trẻ khi mới bắt đầu tập chơi cờ và cần độ chính xác cao trong nước đi. Khi lớn lên ván cờ cần nhiều hơn là sự chính xác. Nó cần một dòng chảy trong suy nghĩ mà người chơi phải cảm nhận bằng con tim cùng với sự tính toán để tránh sai lầm. Các siêu đại kiện tướng thế giới ở top 20 đều hiểu chuyện này và các ván cờ của họ thật sự là những trận chiến thú vị của các trường phái cờ. Hãy chọn cho bạn một kỳ thủ đại diện cho lối đánh mà bạn yêu thích, qua năm tháng tập luyện, bạn sẽ trở nên rất khác với phần còn lại của thế giới.

loi-choi-danh-thu-co-vua-02.jpg

Hình: Ảnh bìa quyển sách My World Chess Champions của GM Jan Timman viết về lối đánh của các nhà vô địch thế giới.

- Steven Chương -

DANH NGÔN CỜ VUA

Emanuel Lasker