1. Ví dụ minh hoạ (nâng cao)

Ở phần trước, chúng ta đã phần nào nhận biết được đòn quá tải qua các ví dụ đơn giản. Vậy ở bài viết này chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu tiếp qua các thế cờ phức tạp hơn được ứng dụng trong các ván cờ thi đấu đỉnh cao nhé.

Ví dụ 4: Sự kiện tranh ngôi vua cờ 1985 giữa vua cờ Anatoly Karpov (Đen) và người thách đấu Gary Kasparov (Trắng) – Ván thứ 11.

Trắng đi

Ở nước thứ 22, Đen quyết định chồng xe trên cột mở d nhằm gia tăng áp lực lên tượng Trắng với ý định trao đổi bớt quân bằng các nước 1....Me7 2. Tb3 Xxd1 3. Txd1 Txf3 4. Txf3 Hxb2  đưa thế cờ về cờ tàn (lúc này đen sẽ có lợi thế khi Trắng có cấu trúc tốt xấu hơn). Tuy nhiên, đó là một sai lầm nghiêm trọng làm phá vỡ thế cân bằng hai bên. Trắng sẽ có cơ hội đổi hậu lấy song xe của Đen và đưa xe của mình xuống hàng ngang thứ 7 và 8 tạo ra một thế tấn công vô cùng mạnh mẽ: 1.Hxd7!! Xxd7 2.Xe8+ Vh2 3.Te4+

Đen đi

Sau một lúc tính toán vua cờ Anatoly Karpov (Đen) quyết định chịu thua vì nhận thấy mình sắp bị dính phải đòn quá tải và bị thiệt quân. Nhìn vào tình huống này, sau khi Đen chống đỡ bằng nước g6, các bạn có nhận ra Trắng sẽ ưu thế như thế nào hay không?

Sau nước g6 của Đen, Trắng chắc chắn hơn một quân nhẹ, Trắng đi Xxd7 tấn công tượng buộc tượng phải di chuyển lên ô a6 làm cho hậu Đen bị quá tải khi vừa phải bảo vệ Mc6 và chốt f7 (ngăn không cho hai xe Trắng chiếu bí). Trắng sẽ dùng tượng ăn vào Mc6 và có lợi thế lớn về lực lượng. 1.Te4+ g6 2.Xxd7 Ta6 3.Txc6 +-

Ví dụ 5: Sự kiện cờ vua San Sesbastian 1911 Round 12 vua cờ thứ 3 Jose Raul Capablanca (Trắng) đối đầu với kiện tướng Rudolf Spielmann (Đen) người được mệnh là “Bậc thầy tấn công” và là cha đẻ của cuốn sách “Nghệ thuật hy sinh - The art of Sacrifice in Chess”.

Đen đi

Sau khi tượng Trắng đi Tf4 tấn công hậu làm Đen rơi vào một tình huống vô cùng khó khăn: xe tấn công tượng, còn tượng thì tấn công hậu, xe Đen thì đang bị cô lập phía trên không thể về hỗ trợ phòng thủ. Thay vì hy sinh xe vào tượng để phá thế công mạnh của Trắng, kiện tướng Spielmann (Đen) quyết định đi Hd8 vừa chạy hậu vừa bảo vệ tượng và đây cũng là nước đi sai lầm dẫn đến thua cuộc. Ông đã đẩy hậu Đen vào tình trạng quá tải khi phải vừa bảo vệ tượng vừa bảo vệ hàng ngang số 8 tránh việc hậu Trắng xuống c8 chiếu hết. Thế là Trắng dùng xe ăn tượng và hơn Đen một quân nhẹ. Đen đầu hàng : 1.Tf4 Hd8 2.Xxe7 +-

Ví dụ 6: Giải vô địch châu Á 2025 ở UAE tại vòng 3 nữ kì thủ Việt Nam Phạm Lê Thảo Nguyên (Đen) gặp nữ kiện tướng Malikova Marjona (Trắng).

Đen đi

Trắng vừa đẩy chốt f6 thay vì trao đổi chốt ở g6 với mục đích di chuyển Hh6 rồi Hg7# chiếu hết. Tưởng rằng đây sẽ là một ý tưởng hay, tuy nhiên đây là một nước đi sai lầm nghiêm trọng vì Đen vẫn đủ thời gian chống đỡ và phản công ngược lại với nước đi Xxf2! Với nước đi này, nếu Trắng vẫn tiếp tục triển khai kế hoạch Hh6 sẽ bị Đen ngăn chặn bằng đòn tấn công đôi Xxh2+ và sau đó Đen sẽ tấn công dồn dập Trắng đưa về thế cờ tàn hậu chống xe và không khó để Đen dành chiến thắng 1.Hh6 Xxh2+ 2.Hxh2 Xxh2+ 3.Vxh2 Hxe5+ -+.

Đó không phải là vấn đề duy nhất của Trắng vào lúc này, không những không thực hiện được kế hoạch chiếu hết mà còn làm cho hậu Trắng bị quá tải phải bảo vệ cùng lúc Xf1,Xe1 và chốt f2. Trắng đành chấp nhận trao đổi hai Xe và thiệt một quân chốt. Kết quả Phạm Lê Thảo Nguyên dễ dàng chiến thắng khi hơn chốt và cấu trúc chốt đẹp hơn. 1.Xxf2 Xxf2 2.Hxf2 Hxe5 -+  

1. Bài tập thực hành (nâng cao)

Ván cờ giữa Liviu Dieter Nisipeanu (Trắng) và Anish Giri (Đen) (2010).

Đen đi

Yêu cầu: Quân cờ nào của Trắng bị quá tải? Hãy giúp Đen tận dụng và giành chiến thắng.

Đáp án:

Quan sát thấy các quân cờ của Đen rất tích cực khi vừa có thể tấn công ở thành vua và trung tâm trong khi đó quân Trắng lại rất ít không gian hoạt động và không thể hỗ trợ vua Trắng phòng thủ. Dẫn đến việc chốt g2 bị quá tải. Đen tận dụng bằng cách Txh3 nếu Trắng tham ăn tượng sẽ bị Đen đẩy f3 và không thể chống đỡ trong tình huống này khi đối diện với nguy cơ mất hậu hoặc bị chiếu bí 1...Txh3!! 2.gxh3 f3 3.Txf3 Mxf3+ (3.Xe3 Hg5+ 4.Vf1 Hg2#) 4.Vh1 Mxd2-+. Cách tốt nhất để chống đỡ lúc này là đẩy f3 và thiệt một quân chốt. 1...Txh3!! 2.f3 Td7-+.Ở ván cờ thực tế, Trắng lựa chọn Hc3 đuổi tượng vô tình đưa hậu vào đòn mở đường tấn công của Đen, Đen nhanh chóng lùi tượng về g4 vừa tấn công xe và chuẩn bị đưa Mf3 chiếu vua bắt hậu. Sau nước đi này, Trắng chắc chắn thiệt chất hoặc mất hậu. Trắng đầu hàng: 1...Txh3 2.Hc3 Tg4-+ (0-1).

Vũ Minh Hoàng