TÀN CUỘC: VUA TÍCH CỰC

Trong ba giai đoạn của ván cờ đi từ khai cuộc, trung cuộc và tàn cuộc thì tàn cuộc có ít ý nghĩa nhất so với hai giai đoạn còn lại về phương diện những nguyên lý dẫn dắt lối chơi đúng đắn. Tuy nhiên, trong tàn cuộc có những điểm riêng khác biệt và những quy tắc quan trọng trong khai cuộc - trung cuộc vẫn còn giữ nguyên giá trị.

Để có thể lĩnh hội kiến thức tàn cuộc một cách sâu sắc và trọn vẹn, chúng ta cần phải nắm vững được những đặc điểm khác biệt căn bản giữa cờ tàn so với hai giai đoạn kia của ván cờ. Điểm đặc biệt then chốt nhất là trong cờ tàn, Vua thông thường sẽ trở nên tích cực, thậm chí “hung hăng”. Ngược lại với những quy tắc của khai cuộc và trung cuộc rằng Vua phải được bảo vệ một cách an toàn, thì trong tàn cuộc Vua sẽ trực tiếp “xông lên” tấn công vào các Tốt của đối phương. Xin được trích dẫn câu nói của một kỳ thủ nổi tiếng Reuben Fine về tầm quan trọng của Vua trong giai đoạn này “ Vua là quân cờ rất mạnh – hãy khai thác triệt để”.

Để chúng ta có thể tiếp thu chủ đề này một cách dễ hiểu về tầm quan trọng của việc tích cực Vua, thì xin mời các bạn xem qua ví dụ tiêu biểu dưới dây. Thế cờ này được trích dẫn từ ván đấu giữa hai kỳ thủ Sveshnikov – Browne tại Wijk An Zee, năm 1981.

Ví dụ 1

Đánh giá hình cờ phía trên, ta có thể thấy được rằng cơ hội của Trắng lớn hơn vì hai Tượng cộng với ưu thế Tốt bên phía cánh hậu. Đến lượt Đen đi Đen chơi 1…Md3? 2.Xd1 Mc5+ 3.Vb4! Me4.

Khi Vua lên b4 thì Trắng đã hoạch định được kế hoạch rằng sẽ di chuyển Vua theo tuyến b3-b4-a5-b6 để tấn công vào cấu trúc Tốt b7 và a6 của đối phương. Nếu 3…b6 thì Trắng sẽ đột phá với a4 và a5. Hãy cùng xem tiếp diễn biến của ván đấu 4.Va5 Md6 5.Vb6 Xc6 6.Va7.

Đến thế cờ này chúng ta thấy được một cuộc “hành quân thần kì” của Vua Trắng đã xâm nhập vào hậu phương của Đen, bây giờ thì Đen đã không còn đủ sức để bảo vệ các Tốt của mình nữa. 6…Xc7 7.Tb6 Xc6 8.Ta5 Te5 9.Tf3 Xc5 10.Tb4 Xc7.

Lúc này Trắng đã tính toán và đưa ra một nước đi đúng đắn khi không “vội vàng” bắt Tốt b7 của Đen mà chơi 11.Vb6! nhằm gây áp lực và gò bó thế trận của Đen một cách từ từ. 11…Xd7 12.Xe1 f6 13.a4 Vd8 14. Txd6 Xxd6 15.Vxb7.

Sau khi bắt được Tốt b7 của Đen, Trắng đã tạo ra cặp Tốt thông b và c đây là nhân tố giúp Trắng chiến thắng ván cờ. Việc còn lại là chỉ xử lí ưu thế. 15…Xd2 16.Xd1 Xxd1 17. Txd1 a5 18.Vb6 Tc7 19.Vc6.

Qua những hình cờ ở trên ta thấy được sau khi Vua tích cực không chỉ tham gia tấn công bắt được Tốt, mà bây giờ Vua Trắng đang hỗ trợ cho Tốt thông tiến lên phong cấp. Từ đó có thể thấy được rằng sự khác biệt cơ bản đầu tiên giữa tàn cuộc so với giai đoạn khác của ván cờ là cờ tàn đòi hỏi Vua tích cực, vậy nên bên nào tích cực được Vua của mình một cách đúng đắn sẽ là một lợi thế lớn. 19…Tf4 20.Vb7 Te5 21.Te2 Td6 22.g3 f5 23.Vc6 Tb8 24.Tc4 e5 25.b4.

Thế cờ lúc này không gì có thể cản nổi các Tốt Trắng bên cánh hậu xuống phong cấp, kế hoạch xử lí đơn giản của Trắng bây giờ là tiến Tốt thông lên và bên cạnh đó phong toả Tốt Đen ở trung tâm và cánh vua bằng Tượng. 25…Ta7 26.Vb7 Txf2 27.bxa5 Txg3 28.a6 Tf2 29.Te6.

Với nước đi 29.Te6 này Trắng tấn công Tốt f5 nhằm buộc Tốt này tiến lên, sau đó Trắng chỉ cần đưa Tượng về là “phong toả” các Tốt thông của Đen. 29…f4 30.Td5 h5 31.Tf3.

Đến đây Đen xin thua vì không còn cách nào có thể chống đỡ được Tốt a7 tiến xuống và không có cơ hội nào để đột pháTốt ở cánh vua.

Qua ví dụ ván đấu phía trên ta có thể thấy được tầm quan trọng của việc tích cực Vua ở giai đoạn thứ ba của ván cờ. Tích cực sử dụng Vua trong tàn cuộc là một trong những yếu tố quyết định thành bại của ván cờ.

Dưới đây là ví dụ 2 một bài tập mà các bạn có thể tính toán luyện tập cho chủ đề tích cực Vua này.

Ví dụ 2 Trắng đi trước

                                                                                                        Cường Thịnh