Đến với vòng 4 của giải cờ vua vô địch Mỹ, trận đấu giữa GM Ray Robson và GM Awonder Liang đã mang đến những khoảnh khắc gay cấn, đặc biệt là việc Robson hy sinh quân hậu để hướng tới chiến thắng. Đáng chú ý, Robson đã áp dụng một nước đi mới là h3 ở nước thứ 6 khi đối đầu với biến thể Sicilia Najdorf, thay vì chọn những nước phát triển quân truyền thống thường thấy. Một điều đặc biệt khác, quân Mã của Liang đã thể hiện một cách ngoạn mục bằng việc nhảy qua lại ở khu trung tâm và tàn phá quân trắng một cách triệt để.

1. e4 c5 2. Nf3 d6 3. d4 cxd4 4. Nxd4 Nf6 5. Nc3 a6

Thông thường, ta sẽ thấy biến thể chính với các nước như Bg5, sau đó là f4, Qf3 và 0-0-0 cho trắng. Đen thường phản ứng bằng các nước e6, Qc7 và 0-0. Tuy nhiên, trong ván đấu này, Robson đã chọn nước h3, một biến thể ít người sử dụng, có vẻ như nhằm chuẩn bị cho việc dâng Tốt lên g4, tạo áp lực lên cánh Vua của đen về sau.

6. h3 e5 7. Nb3 Be6 8. Qf3 Be7 9. Bd2 O-O 10. O-O-O b5

Trắng và đen đã nhập thành ở hai phía khác nhau, và cả hai bên đều đang chuẩn bị cho một cuộc chiến khốc liệt, thường được gọi là "tấn công Vua nhập thành khác phía". đen đã mở đầu với nước Tốt b5, nhằm mục đích chuẩn bị cho kế hoạch đẩy b4, tấn công trực tiếp vào quân Mã ở ô c3 của trắng, đồng thời mở đường cho một cuộc tấn công mạnh mẽ vào khu vực của Vua đối phương.

11. Nd5 Nxd5 12. exd5 Bc8 13. Ba5 Qe8 14. Kb1 f5 15.Bb4

Không khó để nhận thấy rằng các quân trắng đã thành công trong việc vô hiệu hóa những quân Tốt của đen. Tượng và Mã của trắng trên cột b đã và đang ngăn chặn làn sóng Tốt tiến lên của đối phương. Thêm vào đó, đen cũng rơi vào thế thụ động ở cánh Hậu, khi mà quân Mã không thể nhảy vào ô c6 để hỗ trợ đẩy Tốt, làm giảm đáng kể khả năng phản công của đen.

15…Nd7 16. Na5 Nf6 17. Qa3 Ne4

Liang đã di chuyển Hậu đến ô a3 với ý đồ đe dọa Tốt d6, nhưng vô tình lại làm yếu đi Tốt f2, tạo điều kiện cho Mã đen nhảy vào ô e4. Nước đi này không chỉ bảo vệ Tốt d6 mà còn đe dọa ăn vào Tốt yếu f2, đồng thời bắt đôi hai Xe của Trắng.

18. Rg1 Nxf2 19. Re1 Ne4 20. Bd3 Rf6 21. g4

Liang đã thực hiện một nước đi mạo hiểm khi quyết định bỏ Tốt f2 để giành lấy temp, đồng thời tạo cơ hội đưa hai Xe của trắng vào những vị trí tích cực hơn. Bằng cách hy sinh Tốt, anh ta hy vọng gia tăng áp lực vào cánh Vua của đối phương.

21.Bxe4 fxe4 22. Rxe4 Bf5

Tại nước thứ 21, Tượng trắng có thể đổi lấy Mã đen, tạo cơ hội cho trắng ăn lại Tốt ở e4. Tuy nhiên, điều này sẽ đặt trắng vào thế khó nếu sau đó đen chơi Tượng lên f5, bắt Xe và mở ra một đường chéo mạnh mẽ nhắm thẳng vào Vua trắng. Để tránh rơi vào tình huống bất lợi này, trắng đã quyết định đẩy Tốt g4, tấn công vào Tốt đang bảo vệ Mã đen, nhằm làm suy yếu cấu trúc phòng thủ của đen và tạo thế chủ động.

21…Ng5 22. Bxf5 Bxf5 23. gxf5 Rxf5 24.Nc6   

Dễ dàng thấy rằng nước đi tiếp theo thì Mã đen có thể nhảy vào ô f3 để đe dọa hai Xe trắng, và nước đi tối ưu lúc này là đưa Xe sang f1 để thoát khỏi đòn tấn công đôi. Nhưng Liang đã đưa ra sai lầm trong tính toán của mình khi đưa Mã vào c6, một nước đi khá khó hiểu đến từ trắng.

24…Nf3 25. Rgf1 e4 26. Rxe4

Sai lầm lại nối tiếp sai lầm, mỗi nước đi đều khiến trắng càng thêm bất lợi, nước Xe ăn Tốt e4 của trắng đã cho đen cơ hội tạo ra một đòn mở đường chiếu rất hay.

26…Nd2+ 27. Bxd2 Rxf1+ 28. Be1 Bh4 0-1

Đến đây, trắng buộc phải đầu hàng sau nước thí Hậu đầy thiên tài của đen.

Nước đi rất hay từ Liang

29. Rxe8+ Rxe8 30. c4 Rexe1+ 31. Kc2 Rc1+ 32. Kd2 Bg5+ 33. Kd3 Rf3+

Nếu trắng cố gắng thủ bằng cách mở đường thoát cho Vua thì sẽ bị ăn lại Hậu. Đen vẫn có thể dành chiến thắng dễ dàng trước lực lượng áp đảo của mình.

Kết thúc ván đấu giữa hai đại kiện tướng người Mỹ, ta nhận thấy rằng dù trắng khởi đầu rất tốt, nhưng những sai lầm nối tiếp ở giai đoạn sau đã giúp đen tận dụng cơ hội và giành chiến thắng. Sự khác biệt rõ rệt giữa hai quân Hậu từ hai phía cũng là điểm đáng chú ý: Hậu đen được dùng hiệu quả với nước thí tạo ra đòn tấn công chớp nhoáng, trong khi Hậu trắng lại tỏ ra thiếu tác dụng, cứ đứng mãi trên ô a3 mà không thể tạo được một giá trị nào có lợi hơn.

                                                                                                                Ngọc Hiếu